Keo lai (Acacia Hybrid) là tên gọi của giống lai tự nhiên giữa  Keo tai tượng (Acacia Mangium) với Keo lá tràm (Acacia Auriculiformis). Đây là giống có nhiều đặc điểm hình thành trung gian giữa bố và mẹ, đồng thời có ưu thế lai rõ rệt : sinh trưởng nhanh; có hiệu suất bột giấy, độ bền cơ học có độ trắng của tờ giấy cao hơn các loài bố mẹ, có khả năng cố định đạm khí quyển trong đất nhờ các nốt sần ở hệ rễ,...

            Giống keo lai này được phát hiện ở một số tỉnh vùng Đông Nam bộ, ở Ba Vì (Hà Tây) và một số tỉnh khác. Qua nhân giống bằng hom và khảo nghiệm dòng vô tính đã chọn được một số dòng cây lai có ưu thế lai và các tính chất ưu việt khác. Vì vậy việc đưa nhanh các dòng vô tính này vào sản xuất sẽ góp phần đáng kể trong việc tăng năng suất rừng và cải thiện điều kiện đất đai ở những vùng đồi núi trọc, bạc màu thoái hóa,...

I- Kỹ thuật nhân giống bằng hom :

  1- Xây dựng vườn giống lấy hom :

            - Vườn giống lấy hom được gây dựng trên đất vườn ươm gần khu nhân giống tạo cây con bằng hom. Diện tích vườn giống lấy hom bằng 1/800 - 1/1.000 diện tích trồng rừng keo lai hằng năm của đơn vị.

            - Đất xây dựng vườn giống lấy hom có thành phần cơ giới nhẹ, tầng đất dày và thoát nước tốt.

            - Tùy điều kiện địa hình và quy mô vườn giống trong mỗi dòng vô tính được trồng theo hàng hoặc theo khối riêng rẽ và phải có biển ghi rõ số hiệu từng dòng.

            - Cây giống lấy hom được trồng theo hàng cự ly : 0,8 x 0,4m. Trước khi trồng bón lót phân chuồng hoai 2kg/hố và phân NPK 100g/hố..

            - Mùa trồng cây giống ở các tỉnh miền Trung vào tháng 10 -12 dương lịch.

            - Sau 3-5 năm khi cây giống đã qua nhiều lần cắt hom không còn sinh trưởng tốt nữa phải gây vườn giống mới 1 năm trước khi hủy vườn giống cũ.

  2- Cắt tạo chồi cho cây giống :

            - Tạo chồi lần đầu cho cây giống bằng cách dùng kéo sắc cắt ngang cây ở độ cao cách mặt đất 70cm. Gốc cây đã cắt được khử trùng bằng thuốc Benlát nồng độ 0,15% hoặc benlát C 0,3%.

            - Mùa cắt tạo chồi lần đầu là cuối mùa khô đầu mùa mưa, ở miền Trung là tháng 7-8.

            - Sau khi cắt tiến hành xới đất quanh gốc cây, làm cỏ toàn diện, bón thúc 50g phân NPK/cây và tưới đủ ẩm cho cây.

  3- Kỹ thuật cắt cành và giâm hom :

            - Dùng kéo hoặc dao sắc để cắt cành từ vườn giống lấy hom.

            - Cắt cành tiến hành vào buổi sáng, cắt cành xong bảo quản nơi râm mát hoặc ngâm gốc cành vào nước.

            - Cắt cành phải để lại phần gốc ít nhất 2 đôi lá hoặc 2 chồi ngủ. Những cành có nhiều chồi phụ chưa thể làm hom cần được giữ lại để cắt lần sau.

            - Cắt cành đầu vụ thì cách 1 - 1,5 tháng sau đó có thể cách 15 - 20 ngày cắt một lần.

            - Cắt cành xong phải dọn vệ sinh gốc bằng cách phun Benlát nồng độ 0,15%, xới xáo đất quanh gốc và bón thúc.

            - Cành cắt ra dùng kéo sắc cắt thành hom để giâm. Chiều dài hom từ 4-7cm, mỗi hom 1-2 lá và phải cắt bớt 2/3 diện tích phiến lá. Phần gốc hom cắt vát 45^o.

            - Hom cắt xong ngâm ngay vào dung dịch Benlat nồng độ 0,15% trong 1 giờ, sau đó vớt ra cấy ngay vào luống giâm, tốt nhất nên cấy trực tiếp vào bầu đất PE hoặc giữ hom có phủ bằng khăn ẩm để không bị khô hom.

            - Hom cắt lần nào phải cấy ngay lần ấy, không để hom qua đêm. Trước khi cấy phun Benlat nồng độ 0,3% vào luống cát để khử trùng hoặc xử lý hỗn hợp đất ruột bầu PE.

            - Trước khi cấy, hom được xử lý thuốc bột TTG hoặc Serdex bằng cách chấm gốc hom vào thuốc sao cho phủ kín mặt cắt, 1 bầu cấy 1 hom hoặc giâm trên cát thô với khoảng cách 7 x 2cm, độ sâu cấy hom 2-3cm.

  4- Mùa giâm hom :

            Phụ thuộc vào mùa trồng cây theo từng vùng. Các tỉnh miền Trung từ đầu tháng 7-12. Nguyên tắc chung là giâm hom phải được thực hiện trước khi trồng rừng 3-4 tháng.

II- Kỹ thuật trồng và chăm sóc rừng :

  1- Tiêu chuẩn cây con đem trồng :

            Cây con trong túi bầu đạt 3 tháng tuổi trở lên có chiều cao từ 20-25cm, cây khỏe mạnh xanh tốt, một ngọn, không sâu bệnh. Trước khi xuất vườn một tuần phải cắt bớt lá, đảo bầu, xén rễ, kết hợp loại bỏ cây yếu kém đảm bảo tỷ lệ sống và chất lượng rừng trồng.

  2- Kỹ thuật trồng :

    a- Làm đất :

            - Nơi địa hình ít dốc và điều kiện cho phép thì cày đất toàn diện hoặc cày theo băng.

            - Nơi địa hình dốc cao thì xử lý thực bì theo băng r?i cuốc hố rộng 40 x 40 x 40cm, lớp đất mặt để trên miệng hố, lớp đất dưới để một bên.

    b- Bón lót : Bón lót 2kg/hố phân chuồng hoai và 100-200g Lân/hố, đưa đất tầng mặt xuống trước, trộn đều phân và đất sau đó lấp đầy hố.

    c- Thời vụ trồng :

            Trồng vào tháng 10-12 dương lịch, không nên trồng lúc mưa to, chọn thời điểm trời mát, mưa nhẹ để trồng.

    d- Mật độ trồng :

            Keo lai mọc nhanh nên mật độ trồng cần thưa, thường từ 1.650 - 2.000 cây/ha.

    e- Kỹ thuật trồng :

            Dùng cuốc khơi rộng lòng hố vừa đủ đặt bầu xuống, dùng dao sạch rạch bỏ vỏ bầu, đặt bầu vào hố, rồi lèn dần đất xung quanh bầu cho chặt tránh tác động mạnh vào gốc làm đứt rễ cây.

  3- Chăm sóc rừng trồng :

            Trong 2 - 3năm đầu sau khi trồng phải tiến hành chăm sóc cây trồng mỗi năm 2 lần vào đầu mùa mưa và đầu mùa khô.

            - Lần 1 : Từ tháng 4 - 6 dương lịch.

            - Lần 2 : Từ tháng 9 - 11 dương lịch.

            Nội dung chăm sóc : Phát dọn thực bì, dãy cỏ, cắt bỏ dây leo bu bám trên cây trồng. Riêng lần 2 năm 1 phải tra dặm những cây chết hoặc cây sinh trưởng kém, dãy cỏ cuốc cục bộ quanh gốc cây trồng 1m².

Nguyễn Đình Vương (Trung tâm Giống NLN Quảng Nam)