Những năm gần đây, Nuôi thủy sản nước ngọt trên địa bàn các huyện miền núi có những chuyển biến tích cực, phong trào nuôi cá phát triển nhanh mặc dù khó khăn về địa hình, nguồn nước nhưng bà con đã tận dụng tối đa các diện tích thuận lợi nằm cạnh các con suối, khe suối nhỏ để đào ao nuôi cá, tạo nguồn thực phẩm cải thiện bữa ăn gia đình. Ở một số vùng có điều kiện thuận lợi, nhiều hộ đã mạnh dạng đầu tư nuôi thâm canh tương đối tốt, đem lại nguồn thu nhập cao trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp địa phương.

Các năm từ 2008 trở về trước, phần lớn các huyện miền núi chủ yếu được hỗ trợ theo chương trình trợ cước trợ giá con giống, chương trình tầm nhìn thế giới hỗ trợ giống... thông qua Hội nông dân các huyện và hằng năm Trung tâm Khuyến ngư & PTGTS mở các lớp tập huấn nuôi thủy sản nước ngọt ở các huyện miền núi giúp các nông hộ tiếp cận với kỹ thuật sản xuất và đạt được kết quả nhất định. Tuy nhiên, do đặc thù của điều kiện miền núi giao thông khó khăn, hầu hết các ao nuôi nhỏ, người dân chưa nắm vững quy trình kỹ thuật, các đối tượng nuôi chủ yếu là nhóm Cá truyền thống có giá trị kinh tế thấp.

Theo thống kê, nghề nuôi thủy sản nước ngọt ở miền núi năm 2001 mới có khoảng 60ha, sản lượng đạt 48 tấn thì đến năm 2008, 2009 tổng diện tích nuôi nước ngọt của 9 huyện miền núi là 461,38 ha với sản lượng đạt hơn 300 tấn, hình thức nuôi quảng canh và quảng canh cải tiến là chính.

Nhìn chung, hoạt động sản xuất nuôi trồng đã góp phần quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo của từng địa phương miền núi, tăng nguồn cung cấp thực phẩm có dinh dưỡng tại chỗ cho đồng bào và gắn kết cộng đồng thúc đẩy sản xuất. Song, nuôi trồng vẫn mang nặng tính tự cung tự cấp, quy mô nhỏ, hiệu quả thấp. Với những khó khăn tồn tại nhất định đó là:

- Chưa có quy hoạch phát triển NTTS riêng cho các huyện miền núi trên cơ sở lợi thế của từng địa phương.

                - Nguồn nước phục vụ cho nuôi thủy sản miền núi không được chủ động, ao hồ đều nằm dọc theo sông suối đến mùa mưa thường bị lũ cuốn trôi gây thất thoát, những ao xa sông suối thì mùa khô lại thiếu nước để nuôi nên phải thu hoạch sớm dẫn đến năng suất và sản lượng thấp.

                - Trình độ sản xuất của người dân còn hạn chế, chưa áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, không mạnh dạn đầu tư vì khó khăn và sợ rũi ro.

                - Chưa chủ động được nguồn giống và thức ăn tại chỗ phục vụ cho phát triển nuôi trồng.

Vì vậy, đề có cơ sở, điều kiện phát triển kinh tế nông nghiệp nói chung và nuôi trồng thủy sản nói riêng ở các huyện miền núi trong thời gian đến cần có những định hướng và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm đưa kinh tế miền núi đi lên trong đó có phát tiển nuôi trồng thủy sản theo hướng hiện đại, trước hết nên chú trọng thực hiện:

- Quy hoạch vùng nuôi thủy sản nước ngọt phù hợp, mạnh dạn chuyển đổi diện tích sản xuất lúa, hoa màu... không hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản; ưu tiên phát triển kinh tế trang trại gắn với NTTS; mở rộng diện tích nuôi thích hợp ở những vùng chủ động nguồn nước, vùng hạ lưu các nhánh sông và hồ chứa...

                - Đầu tư, nâng cấp các công trình thủy lợi phục vụ cho cả sản xuất nông nghiệp nói chung và nuôi trồng thủy sản nói riêng. Đặc biệt hỗ trợ xây dựng hệ thống dẫn nước từ các con suối đến ao nuôi (có thể trực tiếp hoặc gián tiếp) để người nuôi chủ động sản xuất.

                - Xây dựng kế hoạch, chương trình đào tạo, tập huấn kỹ thuật về nuôi trồng thủy sản và các vấn đề liên quan cho nông hộ kể cả cán bộ nông nghiệp thôn bản, xã, huyện miền núi.

                - Ưu tiên hỗ trợ ban đầu xây dựng các khu ương giống tại chỗ theo kiểu vệ tinh (Cá bột chuyển lên từ đồng bằng và ương lên cá giống tại chỗ để cung cấp cho nhu cầu địa phương) và có thể chia nhỏ tùy vùng.

                - Tập trung phát triển, xây dựng và nhân rộng các mô hình nuôi thủy đặc sản như Ba ba, ếch Thái Lan, cá lóc, cá chình, cá niên... để đem lại hiệu quả cao hơn và thích hợp với điều kiện miền núi (diện tích nhỏ, có nước chảy...)

                - Phát huy lợi thế hồ chứa đã có hoặc sắp hình thành để nuôi cá hồ chứa bằng nhiều hình thức: đăng chắn, eo ngách, lồng bè.

                - Tạo điều kiện về đất đai, quan tâm đến cơ chế hỗ trợ cho đầu tư sản xuất trong giai đoạn mới nhằm đưa kinh tế miền núi đi lên gắn với phát triển nông nghiệp tổng hợp (trồng rừng - chăn nuôi - nuôi trồng thủy sản - trồng cây lương thực...) phù hợp với chủ trương, chính sách của đảng, nhà nước trên tinh thần Nghị Quyết 26/NQ-TW của BCH TW tại Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn - thời kỳ 2009 -2020.

                                                                                                      Cao Duy Bình, Chi cục Nuôi trồng Thủy sản